Báwo ni O Ṣe Lè Sọ̀rọ̀ pẹ̀lú Ọmọ Rẹ Tó Ti Di Ọ̀dọ́ Nípa Gbígba Àwọn Àyè Àkànṣe fún ACT®
Read time: 11 min · Last updated: June 20, 2026
O ti bẹ̀rẹ̀ sí ní ṣe kàyéfì bóyá ọmọ rẹ tóótun láti gba àwọn àyè àkànṣe (accommodations) fún ìdánwò ACT®. Bóyá olùkọ́ kan ti fura sí nǹkan kan. Bóyá o ti n wo ọmọ rẹ ọkùnrin tàbí bìnrin tí ó n fojú winá ìṣòro pẹ̀lú àwọn ìdánwò tí wọ́n gbé àkókò lé fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún. Bóyá àyẹ̀wò ìṣègùn ti wà nílẹ̀ láti ìgbà pípẹ́ ṣùgbọ́n kò kàn kọjá ní ọkàn ẹnikẹ́ni láti tọrọ àwọn àyè àkànṣe fún ìdánwò náà lọ́nà májẹ̀mú. Ohunkóhun tí ó mú ọ wá síbí, o ti kàwé tó láti rò pé nǹkan yìí tọ́ sí bíbá rìn.
Nísinsìnyí, o ní láti mú ọ̀rọ̀ yìí wá fún ọmọ rẹ tó ti di ọ̀dọ́.
Ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò yẹn tọ́ sí ríròwò dáadáa kí o tó bẹ̀rẹ̀ rẹ̀. Àwọn ọ̀dọ́ n fèsì lọ́nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ sí àkòrí àwọn àyè àkànṣe — àwọn kan n gbà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, àwọn kan n nímọ̀lára ìtìjú, àwọn kan n ṣiyèméjì, ati àwọn kan ní àwọn èrò dídíjú nípa àyẹ̀wò wọn tí ó n mú kí gbogbo àkòrí náà le kankan. Bí o ṣe gbé èrò ọ̀rọ̀ náà kalẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ n pinnu iye ìfọwọ́sowọ́pọ̀ tí o máa rí jálẹ̀ ìlànà kan tí ó, ní tòótọ́, nílò rẹ̀ lọ́pọ̀lọpọ̀.
Yí ni ohun tí ó n ṣiṣẹ́.
Mú Ti Sísọ Ohun Gidi Ṣíwájú, Kìí Ṣe Ti Ìṣègùn
Ìlànà àyè àkànṣe n bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àyẹ̀wò — àyẹ̀wò ti ètò ẹ̀kọ́ ati ti ọkàn tí ó n ṣe àkọsílẹ̀ àyẹ̀wò ọmọ rẹ ati ipa rẹ̀ lórí iṣẹ́ rẹ̀. Àyẹ̀wò yẹn n kan àwọn àdánwò, akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ kan tí ó n fọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ọmọ rẹ, ati àkọsílẹ̀ rábà. Ọmọ rẹ nílò láti kópa pẹ̀lú tinútidùn kí ó lè lọ dáadáa.
Ọ̀nà tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn òbí n gbà ṣí ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò yìí sílẹ̀ láìmọ̀ le mú kí àwọn nǹkan le síi. Bíbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àyẹ̀wò àìsàn — "a rò pé ADHD rẹ n kan àwọn máàkì ìdánwò rẹ" — le gbé ọ̀dọ́ sí ipò ìgbèjà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, pàápàá jùlọ tí wọ́n bá ní àwọn èrò dídíjú nípa àyẹ̀wò náà tàbí tí wọ́n bá ti ṣiṣẹ́ kára láti tọ́jú rẹ̀. Irú ọ̀rọ̀ bẹ́ẹ̀ n gbé àyè àkànṣe náà kalẹ̀ bí èsì sí àlébù kan, èyí tí kìí Ṣe bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọ̀dọ́ (tàbí àwọn àgbàlagbà) ṣe fẹ́ láti ronú nípa ara wọn.
Ìbẹ̀rẹ̀ tí ó dára jùlọ n pọkànpọ̀ pátápátá lórí ìdánwò náà ati ohun tí ó wà nínú ewu. Nǹkan kan bíi: "Ìdánwò ACT® jẹ́ ìdánwò gígùn pupọ̀ tí ó ní àkókò. Ọ̀nà tí o ti n ṣiṣẹ́ ní ilé-ìwé — pẹ̀lú àkókò afikun — nǹkan kan náà wà fún ACT®, ṣùgbọ́n a ní láti bẹbẹ fún rẹ̀. Mo fẹ́ ríi dájú pé o n gba ìdánwò náà lábẹ́ àwọn ipò kan náà tí o ti mọ̀ mọ́ra." Èrò yẹn jẹ́ ti òtítọ́, ti sísọ ohun gidi, ati gbigbe àyè àkànṣe náà sí àyíká nǹkan tí akẹ́kọ̀ọ́ ti n lò tẹ́lẹ̀ dípò nǹkan tuntun tí a n fipá kàn án.
"O mọ bí o ṣe n gba àkókò afikun lórí àwọn ìdánwò ní ilé-ìwé? Àyè àkànṣe kan náà wà fún ACT®, ṣùgbọ́n a ní láti tọrọ rẹ̀ lọ́nà májẹ̀mú. Gidi ni pé ó jẹ́ gbogbo ìlànà kan — àyẹ̀wò wà, àwọn ìwé kíkọ kan wà, ati ilé-ìwé ní láti fi ìbéèrè ránṣẹ́. Mo fẹ́ bẹ̀rẹ̀ yẹn nísinsìnyí kí ó lè ṣe tán nígbà tí o bá nílò rẹ̀. Ṣé o ṣíwọ́ sílẹ̀ láti ṣe nǹkan yìí?"
"Mi ò nílò rẹ̀ rárá. Mo n ṣe dáadáa sá."
"O le jẹ́ olóòótọ́ pé o le kọjá nínú rẹ̀ láìsí i. Ṣùgbọ́n ACT® fẹ́rẹ̀ tó wákàtí mẹ́ta ní gígùn ati pé a gbé e kalẹ̀ pẹ̀lú àkókò lọ́nà tí ó yàtọ̀ sí ohunkóhun ní ilé-ìwé. Ìbéèrè kọ́ ni bóyá o le yè bọ́ láìsí àwọn àyè àkànṣe — ó jẹ́ bóyá ìdánwò náà yóò jẹ́ ti òtítọ́ jùlọ pẹ̀lú rẹ̀. Ati pe níwọ̀n ìgbà tí o ti tóótun ní ilé-ìwé tẹ́lẹ̀, kò sí ìdí láti má ṣe ní i ní sẹpẹ́."
Ṣàlàyé Ohun Tí Ìlànà Náà N Béèrè Lọ́wọ́ Wọn Gangan
Ìdí kan tí àwọn ọ̀dọ́ n kọ̀ mọ́ ni pé wọ́n n fojú inú wo nǹkan kan tí ó le jù tàbí tí ó n gba àkókò ju bí ìlànà náà ṣe rí gangan. Mímọ ohun tí wọ́n n forúkọsílẹ̀ fún le dín ìkọ̀wọ́ kù lọ́pọ̀lọpọ̀.
Àyẹ̀wò fúnra rẹ̀ jẹ́ ìbéèrè tí ó ṣe pàtàkì jùlọ tí o kò bá ní ọ̀kan tẹ́lẹ̀. Gbogbo rẹ̀ jẹ́ ìpàdé wákàtí díẹ̀ pẹ̀lú onímọ̀-ọ́kàn (psychologist) — àpapọ̀ àwọn àdánwò ti ọpọlọ, àwọn àdánwò àṣeyọrí, ati ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ti ìṣègùn. Kìí Ṣe ìlànà ìṣègùn, kò ní ìrora, ati kìí Ṣe ìdájọ́. Ó súnmọ́ àkókò gígùn pupọ̀ ti rírú àwọn àlọ́. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ n rí i pé ó n múni lọ́kàn fani mọ́ra nígbà tí wọ́n bá wà nínú rẹ̀. Sísọ fún ọmọ rẹ nípa èyí tẹ́lẹ̀ — ati jíjẹ́ olóòótọ́ pé ó n gba wákàtí díẹ̀ — n gbé àwọn ireti gidi kalẹ̀ fún wọn láti kópa pẹ̀lú tinútidùn.
Lẹ́yìn àyẹ̀wò náà, iṣẹ́ olórí ti akẹ́kọ̀ọ́ ni láti máa lo àwọn àyè àkànṣe ilé-ìwé wọn nigbagbogbo. ACT® n gbé ìwọ̀n gidi lé lórí bóyá akẹ́kọ̀ọ́ ní ìtàn tí ó fìdímúlẹ̀ ti lílo àkókò ti a fúnpọ̀ ní ilé-ìwé. Akẹ́kọ̀ọ́ kan tí ó ní àyè àkànṣe lórí ìwé ṣùgbọ́n tí kò tọrọ rẹ̀ nínú kíláàsì n ba ìbéèrè tirẹ̀ jẹ́ fún àwọn àyè àkànṣe ACT®. Ọmọ rẹ ní lónìí láti lóye pé lílo àwọn àyè àkànṣe ní ilé-ìwé láti ìsinsìnyí lọ sí ọjọ́ ìdánwò jẹ́ apá kan ìlànà náà, kìí Ṣe ohun yíyàn.
"Igbesẹ akọkọ ni ìpàdé pẹ̀lú onímọ̀-ọ́kàn — ó jẹ́ wákàtí díẹ̀ ti àwọn àdánwò, àwọn àlọ́ kan, àwọn iṣẹ́ kíkà kan, ati ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò. Kìí Ṣe nǹkan ńlá ṣùgbọ́n mo nílò rẹ láti mú gbogbo ara rẹ wá sí ìlànà yìí. Àkọsílẹ̀ tí wọ́n bá kọ láti inú rẹ̀ ni ohun tí a ó fi ránṣẹ́ sí ACT®."
"Wákàtí díẹ̀? Ìyẹn sọ̀rọ̀ burúkú."
"Mo mọ̀. Ó n gba àkókò. Ṣùgbọ́n ó jẹ́ nǹkan ẹ̀kan ṣoṣo, ati ohun tí ó bá jáde nínú rẹ̀ n bò ọ́ fún ACT®, fún kọ́lẹ́ẹ̀jì, ati bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Pẹ̀lú — ati apá yìí ṣe pàtàkì — o ní láti bẹ̀rẹ̀ sí ní lo àkókò afikun rẹ ní ilé-ìwé ní tòótọ́. Tí o bá ti n fo ó nítorí pé ó n múni tìjú, tàbí gba àkókò afikun lọ́nà tí kò bójú mu láti ọwọ́ àwọn olùkọ́ rẹ, ìyẹn ní láti dáwọ́ dúró. Nítorí pe ACT® fẹ́ láti rí i pe o ti n lò ó nigbagbogbo."
"Mi ò fẹ́ dúró lẹ́yìn kíláàsì láti parí àwọn ìdánwò. Ó n múni tìjú."
"Mo lóye ìyẹn. Gbé èrò wò báwo ni a ṣe le mú kí ó má rí bẹ́ẹ̀ mọ́ — bóyá o lò ó lọ́nà ọ̀tọ̀, tàbí tọrọ rẹ̀ lọ́nà tí kò ní fa àfiyèsí púpọ̀. Ṣùgbọ́n a nílò rẹ̀ láti ṣe àkọsílẹ̀ rẹ̀. Ìyẹn kò ṣeé dúnàádúrà fún ìbéèrè yìí, kọ́lẹ́ẹ̀jì, ati lẹ́yìn-ọ̀la nínú ayé."
Kọjú Sí Ìbéèrè Náà "Ṣé Èyí Jẹ́ Jìbìtì?" Ní Tààrà
Ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọ̀dọ́ n béèrè èyí ju bí àwọn òbí ṣe n retí lọ. Akẹ́kọ̀ọ́ kan tí ó ti gba èrò unyanyapaa mọ́ra pé àwọn àyè àkànṣe jẹ́ àǹfààní tí kò tọ́ kì yóò lò wọ́n dáadáa tàbí yóò nímọ̀lára ìtìjú rọọrọ nípa níní wọn. Kò sí èsì rere níbẹ̀.
Èsì olóòótọ́ tọ́ sí fífúnni lọ́nà tí ó ṣe kedere: àwọn àyè àkànṣe kìí Ṣe àǹfààní afikun, wọ́n jẹ́ àwòrán ohun tí o nílò láti ṣàṣeyọrí. A ṣe àgbékalẹ̀ ACT® láti wọn ohun tí akẹ́kọ̀ọ́ mọ̀. Fún akẹ́kọ̀ọ́ tí ipò rẹ̀ n kan ìyára ti ṣíṣe nǹkan tàbí fífò kíkà tàbí àfiyèsí pípẹ́, àkókò deede kìí wọn ohun tí wọ́n mọ̀ — ó n wọn ohun tí wọ́n le ṣe lábẹ́ àwọn ipò tí ó n gbé wọn sẹ́yìn ní pàtó. Àkókò tí a fúnpọ̀ kò fún wọn ní ìmọ̀ tuntun. Ó n fún wọn ní àwọn ipò lábẹ́ èyí tí ìmọ̀ wọn gidi le farahàn.
Àpẹẹrẹ tí ó wúlò: akẹ́kọ̀ọ́ tí ó nílò dígí ojú kò ṣe jìbìtì nípa wíwọ̀ wọ́n nígbà ìdánwò. Dígí ojú kò mú akẹ́kọ̀ọ́ gbọ́n síi. Wọ́n n tún ipò kan ṣe tí ó bá jẹ́ pe kò sí kò ní jẹ́ kí akẹ́kọ̀ọ́ rí ohun tí ó wà níwájú rẹ̀. Ìdánwò náà n wọn ìmọ̀ — kìí Ṣe agbára láti ṣiṣẹ́ lábẹ́ àwọn ipò tí ó n ṣiṣẹ́ lòdì sí ipò àkànṣe kan.
"Mo fẹ́ bi ọ́ ní nǹkan kan ní tààrà — ǹjẹ́ o n nímọ̀lára pé èyí kò tọ́ sí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yòókù lọ́nà kan?"
"Kíá, bẹ́ẹ̀ ni. Gbogbo èèyàn yòókù ní láti ṣe é ní àkókò deede."
"Gboogbo èèyàn yòókù kò ní ohun tí o ní. Àkókò afikun kò fún ọ ní àwọn ìdáhùn — ó n yọ ìdènà kan kúrò tí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yòókù kò fojú winá rẹ̀. Ronú rẹ̀ báyìí: tí o bá nílò dígí ojú ati pe ìdánwò náà ní àwọn lẹ́tà kékeré pupọ̀, fífún ọ ní dígí ojú kì yóò jẹ́ jìbìtì. Yóò kàn mú kí ìdánwò náà tọ́ ni. Ohun tí yí jẹ́ nìyẹn."
"Bóyá bẹ́ẹ̀ ni. Ṣùgbọ́n ó ṣì n nímọ̀lára àjèjì."
"Èrò yẹn le má lọ pátápátá, ati pe ìyẹn dára. Ṣùgbọ́n mi ò fẹ́ kí o fi àwọn máàkì rẹ sílẹ̀ nítorí èrò kan — pàápàá jùlọ nígbà tí gbogbo ète àyè àkànṣe yìí jẹ́ kí ìdánwò náà fi ohun tí o mọ̀ gangan hàn."
Àwọn Kọ́lẹ́ẹ̀jì Kò Lè Rí I
Nǹkan yìí ṣe pàtàkì fún ọmọ rẹ, ati pe ó tọ́ sí sísọ ọ́ kedere ati ní kùtùkùtù. Àkọsílẹ̀ máàkì ACT® kìí fihàn pé akẹ́kọ̀ọ́ gba ìdánwò pẹ̀lú àwọn àyè àkànṣe. Kò sí àmì kankan, kò sí àkọsílẹ̀, kò sí àmì ìràwọ̀. Ofisi gbigba wọlé ti kọ́lẹ́ẹ̀jì tí ó n gba àkọsílẹ̀ máàkì kò ní ọ̀nà kankan láti mọ̀ pé akẹ́kọ̀ọ́ ní àkókò ti a fúnpọ̀. A n ròyìn máàkì náà gẹ́gẹ́ bí máàkì, ati pe kò sí nǹkan mìíràn.
Kò rí bẹ́ẹ̀ nigbagbogbo — fún ọpọlọpọ̀ ọdún, àwọn ẹgbẹ́ ìdánwò kan sàmì sí àwọn máàkì tí a ṣètò fún. Ìlànà yẹn ti dáwọ́ dúró. Lónìí, mejeeji ACT® ati SAT® n ròyìn máàkì láìsí àmì kankan nípa bí akẹ́kọ̀ọ́ ṣe gba ìdánwò. Ọmọ rẹ kò nílò láti sọ èyí níbikíbi lórí ìwé ìbéèrè kọ́lẹ́ẹ̀jì, ati pe kò sí ohun nínú àkọsílẹ̀ máàkì tí yóò sọ ọ́ fún wọn.
Ẹ jọ̀wọ́ ẹ kíyèsi: èyí kò jẹ́ òtítọ́ fún àwọn ilé-ẹ̀kọ́ ológun ti kọ́lẹ́ẹ̀jì, fún àpẹẹrẹ US Air Force Academy, West Point.
"Ṣé àwọn kọ́lẹ́ẹ̀jì máa mọ̀ pé mo gba àkókò afikun?"
"Rárá. Àkọsílẹ̀ máàkì kò sọ ohunkóhun nípa àwọn àyè àkànṣe. Àwọn kọ́lẹ́ẹ̀jì n rí nọ́mbà kan. Ìyẹn nìkan. Kò sí ẹni tí ó n yẹ ìwé rẹ wò tí yóò mọ̀."
"Ṣé o dájú? Mo lérò pé wọ́n ní láti sọ nǹkan yẹn."
"Mo wádìí èyí ní pàtó. ACT® yí padà ìlànà yẹn ní ọpọlọpọ̀ ọdún sẹ́yìn. Kò sí àmì kankan lórí àkọsílẹ̀ náà. Máàkì rẹ jẹ́ máàkì rẹ."
Ohun Tí O Nílò Lọ́wọ́ Wọn Jálẹ̀ Ìlànà Náà
Gbígba àwọn àyè àkànṣe láti fọwọ́sí kìí Ṣe nǹkan ẹ̀kan ṣoṣo — ó jẹ́ ìlànà oṣù púpọ̀, ati pe ọmọ rẹ jẹ́ akópa nínú rẹ̀, kìí Ṣe olùwòran lásán. Jíjẹ́ olóòótọ́ nípa ohun tí o nílò lọ́wọ́ wọn, ati ìdí tí apá kọ̀ọ̀kan fi ṣe pàtàkì, dára ju kí o kàn gbé àwọn nǹkan kàn wọ́n bí wọ́n ṣe n yọrí sílẹ̀.
Àyẹ̀wò náà nílò akitiyan gidi láti ọwọ́ òbí, ọmọ ati ilé-ìwé. Àyẹ̀wò nibiti ọ̀dọ́ ti n fi àìbikítà hàn n mú àkọsílẹ̀ tí ó rẹwẹ̀sì jáde, èyí tí ó n mú àkọsílẹ̀ rábà tí ó rẹwẹ̀sì jáde, ati níkẹyìn ìbéèrè tí ó rẹwẹ̀sì. Onímọ̀-ọ́kàn n gbìyànj láti ṣe àkọsílẹ̀ ohun tí ó n ṣẹlẹ̀ gangan — akẹ́kọ̀ọ́ ní láti jẹ́ kí wọ́n ṣe é.
Lílo àwọn àyè àkànṣe ní ilé-ìwé kìí Ṣe ohun yíyàn. Tí Ètò 504 ti ọmọ rẹ bá ní àkókò ti a fúnpọ̀ ati pe wọ́n ti n yẹra fún títọrọ rẹ̀ ní fura, ìyẹn ní láti yí padà nísinsìnyí. ACT® n wá ìtàn lílo tí a ṣàkọsílẹ̀ rẹ̀. Ètò tí ó wà lórí ìwé nìkan ṣùgbọ́n tí a kò lò rárá kò fìdímúlẹ̀ àìní tí ó n tẹ̀síwájú tí ACT® n wá.
Ati nikẹhin, sísọ̀rọ̀. Ìlànà náà ní àwọn àkókò tí ó gbọ́dọ̀ parí ati àwọn nǹkan nigbamiran n lọ lọ́nà tí kò tọ́. Tí olùkọ́ kan kò bá bọ̀wọ̀ fún àyè àkànṣe náà, tí nǹkan kan ní ilé-ìwé kò bá rí bí ó ṣe tọ́, o ní láti mọ̀. Ọ̀dọ́ tí ó n tọ́jú èyí ní fura láti yẹra fún aáyan (bí àwọn kan ṣe n tẹ̀ sí láti ṣe) le láìmọ̀ dá àwọn àlàfo àkọsílẹ̀ sílẹ̀ tí ó n ba ìbéèrè jẹ́ fún àwọn àyè àkànṣe.
"Mo fẹ́ ṣe kedere nípa ohun tí mo nílò lọ́wọ́ rẹ fún àwọn oṣù díẹ̀ tí n bọ̀. Àkọ́kọ́, lọ sí àyẹ̀wò náà kí o sì gbìyànj gidi — ó ṣe pàtàkì bí àkọsílẹ̀ ṣe n jáde. Èkejì, lo àkókò afikun rẹ ní ilé-ìwé ní gbogbo ìgbà tí o bá ní ẹ̀tọ́ sí i. Ẹlẹ́kẹ̀ẹ́ta, tí ohunkóhun bá lọ lọ́nà tí kò tọ́ — olùkọ́ kan kò fún ọ ní àkókò náà, tàbí nǹkan kan kò rí bí ó ṣe tọ́ — sọ fún mi lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Mi ò le tún ohun tí mi ò mọ̀ ṣe."
"Èyí n nímọ̀lára bi àwọn iṣẹ́ pupọ̀ jù."
"Ó jẹ́ ìlànà nitootọ. Ṣùgbọ́n pupọ̀ rẹ̀ wà lórí mi — èmi ni mo n bójútó àwọn àkókò, ilé-ìwé, ati àwọn ìwé. Ohun tí mo n béèrè lọ́wọ́ rẹ ṣe pàtó ati pé ó ṣeé ṣe dáadáa. Ìpàdé yẹn, lílo deede ní ilé-ìwé, ati mímú mi mọ̀. Ìyẹn nìkan."
Tí Ọmọ Rẹ Tó Ti Di Ọ̀dọ́ Bá Ṣì N Kọ̀
Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kan kò fẹ́ àwọn àyè àkànṣe rárá. Wọ́n n nímọ̀lára pé nínílò rẹ̀ n múni tìjú, tàbí wọ́n fẹ́ fi nǹkan kan han ara wọn, tàbí pé ìlànà náà kò tọ́ sí akitiyan wọn. Àwọn èrò wọ̀nyí jẹ́ ti òtítọ́ ati pe ó tọ́ sí bíbá rìn pọ̀ — kìí Ṣe lílo àṣẹ láti kọjá rẹ̀ lásán.
Nǹkan kan tí ó tọ́ sí sísọ ní tààrà: máàkì tí a rí gbà lábẹ́ àwọn ipò tí ó n gbé ọmọ rẹ sẹ́yìn lọ́nà ti ètò kìí Ṣe ìwọ̀n tí ó tọ́ ti ohun tí wọ́n mọ̀. Àwọn kọ́lẹ́ẹ̀jì n lo àwọn máàkì ACT® láti ṣe àwọn ìpinnu nípa gbigbe wọlé ati àwọn ẹ̀bùn ẹ̀kọ́ (scholarships). Gbígba ìdánwò láìsí àwọn àyè àkànṣe tí ọmọ rẹ nílò gidi kìí Ṣe afihan ti òmìnira — ó jẹ́ fífisílẹ̀ àwọn máàkì tí ó jẹ́ tiwọn kíkà.
Ati pe àìlo àwọn ìrànwọ́ tí ó wà lati ràn wọ́n lọ́wọ́ yóò gbé ọmọ rẹ ọkùnrin tàbí bìnrin sẹ́yìn nígbà tí wọ́n bá wọ kọ́lẹ́ẹ̀jì ati lẹ́yìn-ọ̀la nínú iṣẹ́ ajé.
"Mo kàn fẹ́ ṣe é bíi ti gbogbo èèyàn yòókù. Mi ò fẹ́ ìtọ́jú àkànṣe."
"Mo gbọ́ ìyẹn. Mo lóye gidi. Ṣùgbọ́n ọ̀rọ̀ náà rí báyìí — o kò tọrọ ìtọ́jú àkànṣe. O n tọrọ ìtọ́jú tí ó dọ́gba. A ṣe ìdánwò náà fún àwọn èèyàn tí ó n ṣiṣẹ́ lórí málùúmàtú lọ́nà kan pàtó. Iwọ n ṣe é lọ́nà ọ̀tọ̀. Àyè àkànṣe n mú kí ó tọ́, kìí Ṣe rọrùn síi. Sísọ pé o fẹ́ ṣe é 'bíi ti gbogbo èèyàn' nígbà tí o ní àlébù tí a ṣàkọsílẹ̀ rẹ̀ kìí Ṣe òmìnira — ó kàn jẹ́ mímú kí nǹkan le mọ́ra láìsí ìdí."
"Kí nì yóò ṣẹlẹ̀ tí mo bá kàn gbìyànj láìsí i kọ́kọ́ fún ìgbà àkọ́kọ́?"
"O le yàn nigbagbogbo láti má lò ó ní ọjọ́ ìdánwò. Ṣùgbọ́n a kò le rí i fọwọ́sí nínú ọ̀sẹ̀ mẹ́ta tí o bá yí padà. Jé kí a múu wà nílẹ̀ kí àyè yíyàn náà le wà níbẹ̀. Iwọ ni o n bójútó bóyá o lò ó tàbí rárá."
Àwòrán Tí Ó Tóbi Jù
Àwọn ọ̀dọ́ kan nílò ju málùúmàtú ti sísọ ohun gidi lọ nípa ohun tí àwọn àyè àkànṣe jẹ́. Wọ́n ní láti lóye ohun tí àwọn àyè àkànṣe náà mọ́ fún wọn gangan ati fún ayé wọn.
Àwọn àyè àkànṣe kò dúró lórí ACT®. Gbogbo kọ́lẹ́ẹ̀jì ní orílẹ̀-èdè yìí ní ofisi àwọn iṣẹ́ mọ́ àwọn tí ó ní àlébù. Akẹ́kọ̀ọ́ tí ó bá dé pẹ̀lú àwọn àyè àkànṣe tí a ṣàkọsílẹ̀ rẹ̀ le tọrọ àkókò ti a fúnpọ̀ lórí àwọn ìdánwò, ìrànwọ́ kíkọ nǹkan sílẹ̀, unyumbulifu nínú bí a ṣe n fi iṣẹ́ ránṣẹ́, ati púpọ̀ síi — jálẹ̀ ọdún mẹ́rin náà. Àkọsílẹ̀ tí mọ̀lẹ́bí rẹ n kọ nísinsìnyí ni àkọsílẹ̀ kan náà tí wọn yóò gbé lé mọ́ olùbójútó lọ́wọ́ ní ìgbà ìwọ́wé ti ọdún akọkọ. Ó n tẹ̀síwájú láti ṣiṣẹ́ fún wọn.
Ati pe kò dúró ní kọ́lẹ́ẹ̀jì. Àyè iṣẹ́ ní àwọn ojúṣe lábẹ́ òfin ti àwọn ará Amẹ́ríkà tí ó ní àlébù (ADA). Òṣìṣẹ́ kan pẹ̀lú àlébù tí a ṣàkọsílẹ̀ rẹ̀ le tọrọ àwọn àyè àkànṣe tí ó bójú mu lọ́wọ́ agbàṣiṣẹ́ — àwọn àtúnṣe sí bí a ṣe n parí iṣẹ́, ṣe àyẹ̀wò rẹ̀, tàbí wọn rẹ̀. Àwòrán òfin tí ó n dáàbò bò ọmọ rẹ ní ilé-ìwé gíga n fẹ̀, ní àwọn ọ̀nà ọ̀tọ̀, jálẹ̀ gbogbo ayé iṣẹ́ wọn. Gbígba àwọn àyè àkànṣe nísinsìnyí ati kíkọ́ láti lò wọ́n kìí Ṣe ọ̀pá ìtìtì — ó jẹ́ àbójútó láti sọ̀rọ̀ fún ẹ̀tọ́ ara wọn (self-advocating) nínú gbogbo àyíká tí wọn yóò wọ̀ lọ́la. Ati pe wọn yóò ní láti sọ̀rọ̀ fún ara wọn.
"Mo fẹ́ kí o ronú kọjá ACT® fún ìṣẹ́jú kan. Kọ́lẹ́ẹ̀jì ní ofisi àwọn iṣẹ́ mọ́ àwọn tí ó ní àlébù — ati tí a bá ní àkọsílẹ̀ yìí, o n wọlé ní ọdún akọkọ kí o sì tọrọ àwọn àyè àkànṣe kan náà tí o ní nísinsìnyí. Ó n bò ọ́ jálẹ̀ àwọn ìdánwò àbájáde, àwọn iṣẹ́ ìwé, ati nínú sáà ẹ̀kọ́ eyikeyii tí ó bá jẹ́ pe ó nira jùlọ. Ati lẹ́yìn kọ́lẹ́ẹ̀jì, òfin ADA mọ́ pé àwọn agbàṣiṣẹ́ ní láti ṣe àwọn àtúnṣe tí ó bójú mu pẹ̀lú. Èyí kò jẹ́ fún ìdánwò kan ṣoṣo. Ó jẹ́ nípa mímọ bí a ṣe n rí ohun tí o ní ẹ̀tọ́ sí fún yòókù ayé rẹ."
"Mi ò fẹ́ jẹ́ ẹni yẹn tí ó n nílò àwọn àyè àkànṣe nigbagbogbo."
"Iwọ kọ́ ni 'ẹni yẹn tí ó n nílò àwọn àyè àkànṣe nigbagbogbo.' O jẹ́ ẹnìkan tí ó mọ bí a ṣe n ṣiṣẹ́ nínú àwọn àyíká tí a kò kọ fún bí ọpọlọ rẹ ṣe n ṣiṣẹ́. Ìyẹn jẹ́ agbára ńlá nitootọ — ọpọlọpọ̀ èèyàn kò mọ̀ rárá bí a ṣe n sọ̀rọ̀ fún ara wọn rárá."
Ohun Tí Àwọn Èèyàn Nínú Ìran Mi Kò Ní
Nǹkan kan síi wà tí ó tọ́ sí sísọ fún ọmọ rẹ ọkùnrin tàbí bìnrin — scrap eyikeyii yí ni nǹkan tí ó ṣe pàtàkì jùlọ nínú gbogbo ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò yìí.
Àwọn èèyàn nínú ìran rẹ — ìran àwọn òbí wọn, ìran mi — kò ní àwọn ọ̀nà tí a ṣètò dáadáa bíi rẹ̀ láti rí àwọn àyè àkànṣe tí ó kàn dandan gbà. Àwòrán òfin tí ó n béèrè lọ́wọ́ àwọn ilé-ìwé láti yẹ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ wò, kọ Àwọn Ètò 504, fúnni ní àkókò ti a fúnpọ̀, ati ṣe àkọsílẹ̀ àlébù fún àwọn ìdánwò deede jẹ́ ohun tuntun láìpẹ́ yìí. Ọpọlọpọ̀ àwọn òbí ti àwọn ọ̀dọ́ òní jókòó jálẹ̀ ọdún ilé-ìwé pupọ̀ n fojú winá ìṣòro pẹ̀lú ADHD tí a kò yẹ̀wò, dyslexia tí a kò dámọ̀ràn, tàbí àwọn ìyàtọ̀ ti ṣíṣe nǹkan ti ẹnikẹ́ni kò ní èdè láti ṣàlàyé, ká má ṣẹ̀ṣẹ̀ sọ̀rọ̀ nípa àwọn irunṣe òfin láti tọ́jú rẹ̀. A sọ fún wọn pé ọ̀lẹ ni wọ́n, wọ́n n pín fura, tàbí wọn kò gbìyànj kára tó. Àwọn kan nínú wọn gba àwọn máàkì yẹn mọ́ra. Ọpọlọpọ̀ kò de ibi agbára wọn gidi nínú àwọn ètò ẹ̀kọ́ deede — kìí Ṣe nítorí pe agbára kò sí níbẹ̀, ṣùgbọ́n nítorí pe àwọn ipò ati àìsí àwọn àyè àkànṣe ìdánwò kò jẹ́ kí wọ́n fi àwọn agbára wọn hàn rárá.
Àwọn àyè àkànṣe tí ọmọ rẹ n kọ̀ mọ́ nísinsìnyí? Àwọn èèyàn jà fún àwọn yẹn. Àwọn alafojusi ẹ̀tọ́, àwọn òbí, àwọn amòfin, ati àwọn aṣòfin lo ọpọlọpọ̀ ọdún láti kọ àwọn ohun ètò òfin tí ó n mú kí Ètò 504 ṣeé ṣe, tí ó n béèrè lọ́wọ́ àwọn ilé-ìwé láti yẹ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ tí ó n fojú winá ìṣòro wò, tí ó n fipá kàn ACT® láti fúnni ní àkókò ti a fúnpọ̀ mọ́ àwọn akẹ́kọ̀ọ́ pẹ̀lú àwọn àìní tí a ṣàkọsílẹ̀ rẹ̀. Ohun ètò yẹn wà ní pàtó kí ọmọ rẹ má baà ṣe ohun tí àwọn ìran tẹ́lẹ̀ ṣe — ṣiṣẹ́ lábẹ́ àwọn ipò tí a kọ fún ẹlòmíràn ati kí a dájọ́ lé e lórí nítorí rẹ̀.
Àyè àkànṣe kò sí nípa rírẹwẹ̀sì ìpele kọfa rẹ̀ sílẹ̀. Ó wà nípa yíyọ ìdènà kan kúrò tí kò yẹ láti wà níbẹ̀ rárá. Ó wà nípa jíjẹ́ kí a wọn ọmọ rẹ gẹ́gẹ́ bí ara rẹ̀ — kìí Ṣe gẹ́gẹ́ bí àwòrán ara rẹ̀ tí ó n ṣiṣẹ́ lábẹ́ àwọn ipò tí ó n ṣiṣẹ́ lòdì sí i, n bára rẹ̀ díje mọ́ àwọn èèyàn tí àwọn ipò yẹn jẹ́ deede pátápátá fún wọn.
Yí ni ohun tí èyí wà fún. Yí ni ohun tí a jà fún. Ati pe yí ni ohun tí wọ́n yóò gbé wọ yàrá ìdánwò kí wọ́n sì lò ó.
"Mo fẹ́ sọ nǹkan kan fún ọ tí ó le nímọ̀lára bi nǹkan tí ó nira díẹ̀, ṣùgbọ́n mo sọ ọ́ pẹ̀lú tinútidùn gidi. Nígbà tí mo wà ní ilé-ìwé, kò sí eyikeyii nínú àwọn yìí rárá. Àwọn ọmọ tí ó n fojú winá ìṣòro bíi tìẹ ni a kàn n sọ fún pé wọn kò ṣiṣẹ́ kára. Àwọn ọmọ kan gbà á gbọ́. Àwọn kan ṣì n gbà á gbọ́ lónìí pẹ̀lú. Wọn kò rí àyè rárá láti fi ohun tí wọ́n le ṣe hàn nítorí pe ètò kò fún wọn ní àwọn ipò tí ó tọ́ rárá. Àwọn èèyàn lo ọpọlọpọ̀ ọdún n jà lọ́nà òfin ati ti òṣèlú láti yí ìyẹn padà — kí iwọ le ní àyè sí ohun tí wọn kò ní. Ó n dùn mí láti rí ọ tí o n kọ̀ ọ́ nítorí ìtìjú."
"Mi ò mọ̀ pé ó ṣe pàtàkì tó bẹ́ẹ̀."
"Ó ṣe pàtàkì nitootọ. Ati pe mi ò sọ èyí láti fipá kàn ọ́ rárá. Mo sọ ọ́ nítorí mo fẹ́ kí o lóye pé èyí kìí Ṣe àánú ati kìí Ṣe ọ̀nà kíkúrò lásán. Ó jẹ́ nǹkan tí a kọ ní pàtó fún àwọn èèyàn bíi tìẹ, kí ìdánwò náà le wọn ẹni tí o jẹ́ gangan — ati kìí Ṣe ẹni tí o kàn máa jẹ́ tí ọpọlọ rẹ bá n ṣiṣẹ́ lọ́nà ọ̀tọ̀. Ohun tí mo fẹ́ fún ọ nìyẹn pátá. Kí ìdánwò náà rí ojú rẹ gangan. Kìí Ṣe ẹlòmíràn."
Tí o bá fẹ́ àwòrán pátápátá ti bí ìlànà àwọn àyè àkànṣe ṣe n ṣiṣẹ́ — àkókò àkọsílẹ̀, ohun tí ACT® n béèrè lọ́wọ́ rẹ gangan, ati àwọn àṣìṣe tí ó n mú kí ìbéèrè jẹ́ kíkọ̀, bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú itọsọna mi lórí ohun tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn òbí kò mọ̀ nípa àwọn àyè àkànṣe ACT®.
Sọ̀rọ̀ jálẹ̀ ipò ọmọ rẹ — forúkọsílẹ̀ fún ìbánisọ̀rọ̀ ọ̀fẹ́ →