तपाईंको बच्चाको ACT® विशेष व्यवस्था (Accommodations) अस्वीकृत भयो। अब वास्तवमै के गर्ने, यहाँ जान्नुहोस्।

Read time: 9 min  ·  Last updated: June 22, 2026

अस्वीकृति नै बाटोको अन्त्य भने होइन। यस लेखबाट बुझ्नुपर्ने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा यही हो, त्यसैले म यसलाई पहिलो स्थानमा राख्दै छु: धेरैजसो ACT® विशेष व्यवस्थाका अस्वीकृतिहरू सुधार गर्न सकिन्छन्, आणि अस्वीकृत हुनुको अर्थ तपाईंको बच्चालाई वास्तवमै त्यो विशेष व्यवस्थाको आवश्यकता छैन भन्ने कदापि होइन।

तर पनि यस्तो पत्र प्राप्त हुँदा धेरै रिस उठ्नु स्वाभाविक हो। तपाईंलाई थाहा छ कि तपाईंको बच्चाको आवश्यकता वास्तविक हो, तपाईंसँग कागजातहरू छन्, स्कूलले पहिले नै विशेष व्यवस्था उपलब्ध गराइसकेको छ - तैपनि ACT® ले हुँदैन भन्छ। तर ACT® ले ससाना प्रशासनिक कारणहरूले गर्दा लगातार अनुरोधहरू अस्वीकार गर्ने गर्दछ, र तीमध्ये लगभग सबै तपाईंले सुधार गर्न सक्ने खालका हुन्छन्। कुन कारण तपाईंको हकमा लागू हुन्छ भनी पत्ता लगाउनु र त्यसपछि त्यो विशिष्ट कुरालाई ठीक गर्नु नै यसको मुख्य उपाय हो। म एक विशेषज्ञ शिक्षक (Tutor) हुँ, र यहाँ यसको चरणबद्ध विवरण दिइएको छ।

यदि तपाईं प्रक्रियाको सुरुवाती चरणमा हुनुहुन्छ र अहिलेसम्म आवेदन दिनुभएको छैन भने, ACT® विशेष व्यवस्थाका बारेमा धेरैजसो अभिभावकलाई थाहा नभएका कुराहरू बाट सुरु गर्नुहोस् - यसमा पूरै प्रणालीले वास्तवमा कसरी काम गर्छ भन्ने कुरा समेटिएको छ, जसले गर्दा तल दिइएका अस्वीकृतिका कारणहरू बुझ्न धेरै सजिलो हुनेछ।

पहिलो: अस्वीकृतिको पत्र ध्यान दिएर पढ्नुहोस्, सरसरी मात्र नहेर्नुहोस्

ACT® ले तपाईंको अनुरोध किन अस्वीकार गर्‍यो भन्ने कुरा स्पष्ट रूपमा बताउनुपर्छ। त्यो कारण नै तपाईंको मार्गचित्र (Roadmap) हो। मैले देखेका हरेक अस्वीकृतिहरू केही निश्चित कोटीहरू भित्र पर्छन्, र ती कोटीहरूले तपाईंलाई आफ्नो ऊर्जा कहाँ खर्च गर्ने भन्ने कुरा ठ्याक्कै बताउँछन्। पत्रलाई सरसरी मात्र हेर्नुभयो भने तपाईंले अनुमान मात्र लगाइरहनुपर्नेछ। यसलाई ध्यान दिएर पढ्नुहोस् र अर्को कदम सामान्यतया स्पष्ट हुन्छ।

सामान्य अस्वीकृतिका कारणहरू, र वास्तवमा ती प्रत्येकको अर्थ के हो

कागजातहरू धेरै पुराना छन्

यो सबैभन्दा आम कारणहरू मध्ये एक हो, र ठीक गर्न सबैभन्दा सजिलो पनि छ। ACT® सामान्यतया ३ देखि ५ वर्षभन्दा पुरानो नभएको मूल्यांकन कागजात चाहन्छ, र ADHD र सिकाइ सम्बन्धी अक्षमता (Learning Disability) का दाबीहरूका लागि उनीहरू ३ वर्षको सीमालाई बढी प्राथमिकता दिन्छन्। कक्षा ६ मा मूल्यांकन गरिएको विद्यार्थी जो अहिले एघारौँ वा बाह्रौँ कक्षामा छ, उसको निदान अझै पनि पूर्ण रूपमा सही हुन सक्छ तर कागजातहरू यस्ता हुन्छन् जसलाई ACT® ले स्वीकार गर्दैन।

के गर्ने: नयाँ मनो-शैक्षिक मूल्यांकन (Psychoeducational Evaluation) गराउनुहोस्। हाई स्कूलका विद्यार्थीहरूसँग काम गर्ने र ACT® का आवश्यकताहरू बुझ्ने इजाजतपत्र प्राप्त न्यूरोसाइकोलॉजिस्ट वा मनोवैज्ञानिक खोज्नुहोस्, र उनीहरूलाई पहिले नै भन्नुहोस् कि यस मूल्यांकनको एउटा उद्देश्य विशेष व्यवस्थाको अनुरोधलाई समर्थन गर्नु हो। एक राम्रो मूल्यांकनकर्तालाई ACT® ले वास्तवमा के हेर्न चाहन्छ भन्ने कुरा ठ्याक्कै थाहा हुन्छ र सोही अनुसार रिपोर्ट तयार पार्छन्।

कुनै वस्तुनिष्ठ परीक्षण डेटा छैन, डाक्टरको सिफारिस मात्र छ

कुनै बाल रोग विशेषज्ञ वा मानसिक रोग विशेषज्ञको पत्र जसमा "मेरो बिरामीलाई ADHD छ र थप समय दिँदा उसलाई फाइदा हुनेछ" भनी लेखिएको हुन्छ, त्यो मनो-शैक्षिक मूल्यांकन होइन र ACT® ले पनि यसलाई त्यसरी नै व्यवहार गर्छ। उनीहरू मानकीकृत स्कोर (Standardized Scores) चाहन्छन् - जस्तै प्रोसेसिङ स्पीड, रिडिङ फ्लुएन्सी, वर्किंग मेमोरी - लेटरहेडमा लेखिएको क्लिनिकल धारणा मात्र होइन। कुनै ठोस डेटा बिनाको केवल निदान मात्र भएमा आवेदन अस्वीकृत हुन्छ।

के गर्ने: फेरि पनि, एक पूर्ण मनो-शैक्षिक मूल्यांकन गराउनुहोस्। रिपोर्टमा मानकीकृत उपकरणहरू (WISC-V, WIAT-III, WJ-IV जस्ता परीक्षणहरू) बाट वास्तविक स्कोरहरू हुनुपर्छ, र मूल्यांकनकर्ताको विवरणले ती स्कोरहरूलाई समयबद्ध परीक्षणमा तपाईंको बच्चालाई वास्तवमा के हुन्छ भन्ने कुरासँग जोड्नुपर्छ। यदि मौजूदा कागजातमा केवल अंकहरूको मात्र कमी छ भने, नयाँ मूल्यांकनले त्यसलाई ठीक गरिदिन्छ।

स्कूलमा विशेष व्यवस्था प्रयोग गरेको कुनै इतिहास छैन

कुनै विद्यार्थीले वास्तवमा स्कूलमा त्यो विशेष व्यवस्था प्रयोग गर्दै आएको छ कि छैन भन्ने कुरालाई ACT® ले ठूलो महत्त्व दिन्छ। कुनै ५०४ प्लान (504 Plan) वा IEP बिनाको विद्यार्थी - वा जुन ६ हप्ता पहिले मात्र तयार गरिएको हो - उसले ACT® सँग यस्तो कुराको माग गरिरहेको छ जसको पछाडि कुनै ऐतिहासिक ट्र्याक रेकर्ड छैन। यसले अनुरोधलाई कमजोर बनाउँछ।

तर यहाँ एउटा कुरा मानिसहरूले गलत बुझ्छन्: प्रयोगको इतिहास हुनु अनिवार्य आवश्यकता भने होइन। यदि तपाईंको बच्चासँग यस्तो कुनै इतिहास छैन भने, ACT® सँग त्यसका लागि एउटा विशिष्ट मार्ग छ - एक अपवाद विवरण फारम (Exceptions Statement Form), जहाँ तपाईंले पहिले प्रयोग नगरे तापनि अहिले विशेष व्यवस्था किन आवश्यक छ भनी विस्तृत रूपमा व्याख्या गर्नुहुन्छ। यो एउटा तोकिएको प्रक्रिया हो, कुनै बन्द ढोका होइन। त्यसैले तपाईंसँग दुईवटा वास्तविक विकल्पहरू छन्। एक, एक बलियो अपवाद विवरण र ठोस कागजातहरू सहित अनुरोध दर्ता गर्नुहोस्। दुई - तपाईंसँग समय छ भने सामान्यतया यो बढी उत्तम कदम हो - स्कूलसँग मिलेर अहिले नै ५०४ प्लान वा IEP लागू गराउनुहोस्, आफ्नो बच्चालाई केही समयका लागि वास्तवमै विस्तारित समय (Extended Time) प्रयोग गर्न दिनुहोस्, र त्यसपछि आवेदन दिनुहोस्। एक वर्षदेखि स्कूलका परीक्षाहरूमा विस्तारित समय प्रयोग गर्दै आएको विद्यार्थी, ६ हप्ता मात्र पुरानो प्लान भएको विद्यार्थीको तुलनामा धेरै गुणा बढी विश्वसनीय देखिन्छ। यसको अर्थ परीक्षाको मिति केही पछि सार्नुपर्ने हुन सक्छ, जुन झन्झटिलो कुरा हो, तर प्रायः यसैले स्वीकृति दिलाउँछ।

अनुरोध गरिएको विशेष व्यवस्था कागजातहरूसँग मेल खाँदैन

यदि कागजातले ५०% विस्तारित समयलाई समर्थन गर्छ तर आवेदनमा १००% को माग गरिएको छ भने, त्यो अन्तर एउटा समस्या बन्छ। यही कुरा कागजातले एउटा विशेष व्यवस्थालाई समर्थन गर्दा अनुरोध अर्को व्यवस्थाका लागि गरिएको खण्डमा पनि लागू हुन्छ। समीक्षकहरूले यो बेमेललाई चििन्हत गर्छन् र अस्वीकार गरिदिन्छन्।

के गर्ने: कागजातले वास्तवमा जे कुरालाई समर्थन गर्छ, त्यसै अनुरूपको अनुरोध पुनः सबमिट गर्नुहोस्। यसो गर्नुभन्दा पहिले, मूल्यांकन गर्ने मनोवैज्ञानिककहाँ जानुहोस् र यो बेमेलका बारेमा कुरा गर्नुहोस्। यदि १००% वास्तवमै आवश्यक हो भने, मूल्यांकनकर्ताले रिपोर्ट परिमार्जन गरेर त्यसमा स्पष्ट रूपमा उल्लेख गर्नुपर्ने हुन सक्छ। केवल फरक उत्तरको आशामा उस्तै अनुरोध पुनः सबमिट नगर्नुहोस् - तपाईंले उही पुरानो परिणाम पाउनुहुनेछ।

रोग निदान परीक्षणको सीमासँग स्पष्ट रूपमा जोडिएको छैन

आफ्नो ठाउँमा केवल एउटा रोग निदान हुनु मात्र पर्याप्त हुँदैन। कागजातहरूमा यो स्पष्ट रूपमा लेखिएको हुनुपर्छ कि त्यो विशिष्ट निदानले एक समयबद्ध, उच्च-जोखिमयुक्त परीक्षणमा वास्तविक बाधा कसरी उत्पन्न गर्छ। यदि रिपोर्टमा निदान र सिफारिसहरूको एउटा सूची मात्र छ तर तिनीहरूका बीच कहिल्यै सीधा सम्बन्ध जोडिएको छैन भने, समीक्षकहरूले यसलाई अपर्याप्त भन्न सक्छन् - भले नै त्यो सम्बन्ध तपाईंलाई स्पष्ट लागेको किन नहोस्।

के गर्ने: मूल्यांकन गर्ने मनोवैज्ञानिकसँग एउटा पूरक पत्र (जसलाई कहिलेकाहीँ क्लिनिकल समरी वा एडेन्डम भनिन्छ) माग्नुहोस्, जसले मानकीकृत परीक्षण कार्यसम्पादनमा पर्ने व्यावहारिक प्रभावलाई सीधा सम्बोधन गरोस्। यसले निश्चित स्कोर - कम प्रोसेसिङ स्पीड, कम रिडिङ फ्लुएन्सी - लाई ACT® का विशिष्ट मागहरूसँग जोड्नुपर्छ। तपाई र मूल्यांकनकर्ताका लागि स्पष्ट भएको तर्क, तपाईंको बच्चालाई कहिल्यै नभेटीकन मूल्यांकन गर्ने समीक्षकका लागि लिखित रूपमा बुझिने हुनुपर्छ।

आवेदन अपूर्ण थियो वा गलत तरिकाले सबमिट गरिएको थियो

कहिलेकाहीँ अस्वीकृतिको निदानसँग कुनै सम्बन्ध नै हुँदैन। कुनै फारम छुटेको हुन सक्छ। गलत फाइल अपलोड गरिएको हुन सक्छ। स्कूलका कोओर्डिनेटरले आवश्यक प्रत्येक एन्ट्री वा डकुमेन्ट बिना नै सबमिट गरिदिएका हुन सक्छन्। विशुद्ध व्यवस्थापकीय त्रुटि।

के गर्ने: स्कूलको ACT® कोओर्डिनेटरलाई भेट्नुहोस् र सबमिशन चेकलिस्ट सँगै एक-एक गरी रुजु गर्नुहोस्। आफ्नो प्रणालीमा कागजातहरू कसरी जान्छन् भन्नेबारे ACT® का विशिष्ट आवश्यकताहरू छन्। आवश्यक प्रत्येक वस्तु सही फर्म्याटमा समावेश गरिएको छ भन्ने कुरा सुनिश्चित गर्नुहोस्, र त्यसपछि पुनः सबमिट गर्नुहोस्।

त्यसपछि: पुनर्विचार (Reconsideration) का लागि सबमिट गर्नुहोस्

यदि तपाईंलाई लाग्छ कि अस्वीकृति गलत थियो, वा तपाईंले कमीकमजोरी सुधार गर्नुभएको छ र तपाईंसँग अझ बलियो कागजातहरू छन् भने, तपाईंले ACT® लाई पुनर्विचार गर्न भन्न सक्नुहुन्छ। (धेरैजसो मानिसहरू यसलाई "अपील" भन्छन् - ACT® को आफ्नै शब्द पुनर्विचार हो, जुन मूल अनुरोध जुन TAA प्रणालीमार्फत गएको थियो, त्यसैमार्फत सबमिट गरिन्छ।) यो स्कूल कोओर्डिनेटरमार्फत फिर्ता जान्छ र यसमा निर्णय किन परिवर्तन हुनुपर्छ भन्नेबारे लिखित स्पष्टीकरण र कुनै पनि नयाँ वा पूरक कागजातहरू समावेश हुनुपर्छ।

केही कुराहरू जसले पुनर्विचारले काम गर्छ कि गर्दैन भन्ने कुरा निर्धारण गर्छन्:

• नयाँ कागजातहरूले नै परिणाम परिवर्तन गर्छन्। नयाँ केही कुरा संलग्न नगरी केवल पहिलो निर्णय गलत थियो भनी तर्क गर्ने पुनर्विचारको अनुरोधले प्रायः कहिल्यै काम गर्दैन। जुन सफल हुन्छन्, तिनीहरूले एउटा नयाँ वा अपडेट गरिएको मूल्यांकन, मनोवैज्ञानिकको पूरक पत्र, वा स्कूलको विशेष व्यवस्थाको नयाँ प्रमाण साथमा ल्याउँछन्।
• विशिष्ट बन्नुहोस्। अस्वीकृतिको पत्रमा दिइएको सटीक कारणको जवाफ दिनुहोस्। तपाईंको बच्चा विशेष व्यवस्था पाउन किन योग्य छ भन्नेबारे कुनै सामान्य कथा नलिख्नुहोस् - ACT® ले औंल्याएको निश्चित कमीको समाधान गर्नुहोस्।
• यसमा समय लाग्छ, र यसको एउटा अन्तिम मिति (Deadline) हुन्छ। पुनर्विचारले तपाईंको टाइमलाइनमा केही हप्ता थपिदिन्छ, र तपाईंको परीक्षाको मितिसँग जोडिएको सबमिशन कट-अफ हुन्छ। यसलाई छुटाउनुभयो भने निर्णय समयमै तयार हुने छैन। यसका लागि पर्याप्त समय बाँकी नरहेको मिति तय नगर्नुहोस्।

परीक्षाको मितिबारे इमानदार हुनुहोस्

एक अस्वीकृति र एक सफल पुनर्विचारले समय लिन्छ, र तपाईंको मनमा भएको मिति परिवर्तन गर्नुपर्ने हुन सक्छ। यो सुन्न अलि गाह्रो हुन सक्छ: यदि तपाईंको बच्चालाई वास्तवमै विशेष व्यवस्थाको आवश्यकता छ र तपाईं अस्वीकृतिको निर्णय उल्ट्याउन सक्ने बलियो स्थितिमा हुनुहुन्छ भने, उसलाई यो बिना नै परीक्षामा बसाल्नु सामान्यतया गलत निर्णय हो। एक प्रमाणित अक्षमतालाई बेवास्ता गर्ने परिस्थितिहरूमा प्राप्त गरिएको स्कोर सही स्कोर होइन - र यदि तपाईंले यसलाई पठाउनुभयो भने, यो कलेजहरूको रेकर्डमा रहन्छ। विचाराधीन पुनर्विचारको समयमा परीक्षा दिने निर्णय गर्नुअघि टाइमलाइनका बारेमा गम्भीरतापूर्वक सोच्नुहोस्। धेरैजसो अवस्थामा पर्खिनु नै सही हुन्छ। स्कोर वास्तवमा कसरी र कहिले रिपोर्ट गरिन्छ भन्ने कुरा जान्नका लागि, तपाईंले कहिले ACT® स्कोरहरू प्राप्त गर्नुहुन्छ हेर्नुहोस्।

यदि पुनर्विचार पनि अस्वीकृत भयो भने

दुर्लभ हो, तर यस्तो हुन सक्छ। केही विकल्पहरू अझै बाँकी रहन्छन्।

नयाँ कागजातहरू सहित पुनः सबमिट गर्नुहोस्। यदि नयाँ केही कुरा आएको छ - अझ विस्तृत मूल्यांकन, अपडेट गरिएको स्कूलको रेकर्ड, अतिरिक्त क्लिनिकल प्रमाण - तपाईं फेरि प्रयास गर्न सक्नुहुन्छ। कागजातहरूले ACT® का मापदण्डहरू पूरा गरुन्जेल कुनै परिवारले कति पटक आवेदन दिन सक्छ भन्ने कुरामा कुनै निश्चित सीमा छैन।

SAT® तर्फ हेर्नुहोस्। कलेज बोर्ड (College Board) ले आफ्नै मापदण्डहरू सहित पूर्ण रूपमा फरक विशेष व्यवस्था प्रक्रिया सञ्चालन गर्छ। एउटा संस्थाले अस्वीकार गरेको अनुरोध अर्को संस्थाले स्वीकृत गर्नु कुनै असामान्य कुरा होइन। कलेज बोर्डबाट प्राप्त स्वीकृति ACT® मा सर्दैन र यसको विपरित पनि त्यस्तै हो - तिनीहरू स्वतन्त्र छन् - तर यदि तपाईंले SAT® को मार्ग प्रयास गर्नुभएको छैन भने, यो गर्न योग्य छ।

अपाङ्गता अधिकार अधिवक्ता वा वकिलसँग कुरा गर्नुहोस्। यो सामान्य होइन, र धेरैजसो परिवारलाई यसको कहिल्यै आवश्यकता पर्दैन। तर यदि तपाईंलाई लाग्छ कि ACT® ले एक स्पष्ट, प्रमाणित अपाङ्गता भएको विद्यार्थीलाई अन्यायपूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेको छ भने, यसका लागि वकालत गर्ने मानिसहरू छन्। अपाङ्गता अधिकार वकिलले तपाईंलाई त्यो अस्वीकृति ADA वा सेक्सन ५०४ को दायरा उल्लंघन गरे जस्तो देखिन्छ कि देखिँदैन भन्ने कुरा बताउन सक्छ।

के नगर्ने

• त्यही आवेदनमा कुनै पनि परिवर्तन नगरी पुनः सबमिट नगर्नुहोस्। यदि पहिलो पटक कागजात कमजोर थियो भने दोस्रो पटक पनि कमजोर नै रहनेछ र तपाईंले उस्तै अस्वीकृति पाउनुहुनेछ। पहिले कमीकमजोरी सुधार गर्नुहोस्।
• स्कूलका कोओर्डिनेटरमाथि यसलाई केवल फेरि सबमिट गर्नका लागि मात्र दबाब नदिनुहोस्। उनीहरूलाई जे दिइन्छ उनीहरूले त्यही सबमिट गर्ने हुन्। बलियो कागजातले परिणाम परिवर्तन गर्छ; बारम्बार सबमिट गर्नुले होइन।
• सुरु गर्नका लागि सम्भावित अन्तिम परीक्षाको मितिसम्म पर्खेर नबस्नुहोस्। अस्वीकृति, पुनर्विचार र नयाँ मूल्यांकन सबैले धेरै समय खान्छन्। ६ महिना वा सोभन्दा बढीको बफर समय राखेर योजना बनाउने परिवारहरूसँग विकल्प हुन्छ। आफ्नो अन्तिम मितिसम्म पर्खिनेहरूसँग भने विकल्प हुँदैन।
• तपाईं निश्चित नभएसम्म कि तपाईं ती स्कोरहरू रेकर्डमा चाहनुहुन्छ, पुनर्विचारको बीचैमा आफ्नो बच्चालाई परीक्षा दिन नलगाउनुहोस् र स्कोर नपठाउनुहोस्। तपाईं प्रतिबद्ध हुनुअघि रिपोर्टिङले कसरी काम गर्छ भन्ने कुरा बुझ्नुहोस्।

समग्र चित्र

एक अस्वीकृति एउटा धक्का मात्र हो, तपाईंको बच्चाको क्षमतामाथिको कुनै फैसला होइन। विशेष व्यवस्था प्रक्रिया प्रशासनिक हो: यसका आवश्यकताहरू छन् र ती पूरा नभएमा अन्तर्निहित आवश्यकता जतिसुकै वास्तविक भए तापनि अनुरोधहरू अस्वीकृत हुन्छन्। यसको सकारात्मक पक्ष के हो भने धेरैजसो अस्वीकृतिहरू सुधार गर्न सकिन्छन् - सामान्यतया राम्रो कागजात, स्कूलमा अझ स्थापित इतिहास वा दुवै सहित।

यो प्रक्रिया पार गर्ने परिवारहरू ती हुन् जसले अस्वीकृतिको पत्र ध्यान दिएर पढ्छन्, ठीक के कुरा छुटेको थियो भनी पत्ता लगाउँछन्, व्यवस्थित रूपमा त्यसलाई ठीक गर्छन् र हिम्मत हार्दैनन्। यदि तपाईंको बच्चालाई विशेष व्यवस्था आवश्यक छ भने अघि बढ्नुहोस्। यो प्रक्रिया निकै प्रशासनिक र अपूर्ण हुन सक्छ, तर यसलाई पार गर्न सकिन्छ - र सही विशेष व्यवस्था सहित परीक्षा दिनु र यो बिना परीक्षा दिनु बीचको अन्तरले स्कोरमा केही अंकको ठूलो फरक पार्न सक्छ।

तपाईंको बच्चालाई उपयुक्त हुने योजनामा मसँग मिलेर काम गर्नुहोस्